Harde schijf of SSD kapot? Zo kun je mogelijk je bestanden nog terughalen

Een harde schijf of SSD die ineens niet meer werkt, kan behoorlijk schrikken zijn. Zeker wanneer er belangrijke foto's, documenten, administratie of andere bestanden op staan waarvan je geen back-up hebt. Gelukkig betekent een defect opslagmedium niet automatisch dat alle bestanden definitief verloren zijn.

Het belangrijkste advies is om niet eindeloos te proberen de computer, harde schijf of SSD weer aan de praat te krijgen. Wanneer er daadwerkelijk sprake is van een defect, kan verder gebruik de situatie in sommige gevallen verslechteren. In deze blog leggen we uit wat er aan de hand kan zijn, welke mogelijkheden er zijn om bestanden terug te halen en wanneer het verstandig is om voor data recovery te kiezen.

Harde schijf of SSD: wat zit er in jouw computer?

Traditioneel werden computers en laptops voorzien van een harde schijf, ook wel HDD genoemd. Een HDD slaat gegevens op magnetische schijven op die tijdens het gebruik ronddraaien. Een lees- en schrijfkop zorgt ervoor dat de informatie kan worden gelezen en opgeslagen.

Bij moderne computers en laptops wordt vaker gebruikgemaakt van een SSD (Solid State Drive). Een SSD bevat geen bewegende onderdelen en slaat gegevens op in flashgeheugen. Hierdoor kan een SSD veel sneller gegevens lezen en schrijven en is deze minder gevoelig voor bepaalde soorten fysieke schade.

Dat betekent echter niet dat een SSD niet kapot kan gaan. Zowel een HDD als SSD kan defect raken, alleen kunnen de oorzaken en symptomen verschillen.

Hoe merk je dat een harde schijf of SSD kapotgaat?

Een probleem met de opslag kan zich op verschillende manieren uiten. Soms start de computer helemaal niet meer op, terwijl je in andere gevallen Windows nog gewoon kunt gebruiken maar bepaalde bestanden niet meer kunt openen.

Mogelijke signalen zijn:

• de computer of laptop start niet meer op;
• Windows loopt regelmatig vast;
• bestanden of mappen zijn ineens verdwenen;
• bestanden kunnen niet meer worden geopend;
• de computer wordt plotseling extreem traag;
• Windows geeft foutmeldingen bij het openen van bestanden;
• de HDD of SSD wordt niet meer herkend;
• Windows kan niet meer vanaf de schijf worden gestart;
• een HDD maakt tikkende, klikkende of andere ongebruikelijke geluiden.

Niet ieder van deze problemen betekent automatisch dat de opslag defect is. Een computer die niet meer opstart kan bijvoorbeeld ook een probleem met Windows, het moederbord, de voeding of andere hardware hebben.

Een goede diagnose is daarom belangrijk voordat je probeert gegevens te herstellen.

Wat gebeurt er als een SSD kapotgaat?

Een SSD werkt anders dan een traditionele harde schijf. Er zitten geen draaiende schijven of bewegende lees- en schrijfkoppen in. Je zult een defecte SSD daarom niet horen tikken zoals bij een mechanisch defecte HDD.

Een SSD bestaat onder andere uit flashgeheugen waarop de gegevens worden opgeslagen en een controller die het opslaan en uitlezen van deze gegevens regelt. Problemen met bijvoorbeeld het geheugen, de controller of andere elektronische onderdelen kunnen ervoor zorgen dat de SSD niet meer goed functioneert.

Een defecte SSD kan bijvoorbeeld ineens niet meer worden herkend, ervoor zorgen dat de computer niet meer opstart of problemen geven bij het lezen van bestanden.

Het lastige is dat een SSD soms minder duidelijke waarschuwingen geeft dan een traditionele harde schijf. Bij een HDD kunnen mechanische geluiden een duidelijke aanwijzing zijn dat er iets mis is. Bij een SSD kan het probleem zich vooral uiten doordat de opslag ineens niet meer toegankelijk is.

Kun je bestanden terughalen van een kapotte SSD?

In sommige gevallen wel, maar data recovery van een SSD werkt anders dan bij een traditionele harde schijf.

Wanneer bijvoorbeeld het bestandssysteem beschadigd is terwijl de SSD zelf nog functioneert, kunnen er mogelijkheden zijn om gegevens met gespecialiseerde software te herstellen.

Bij een elektronisch of fysiek defect wordt het ingewikkelder. De manier waarop SSD's gegevens opslaan en beheren verschilt van traditionele harde schijven. Onder andere de controller speelt hierbij een belangrijke rol.

Ook functies zoals TRIM kunnen invloed hebben op de herstelbaarheid van verwijderde bestanden. Wanneer een bestand van een SSD wordt verwijderd, kan het besturingssysteem via TRIM aangeven dat bepaalde geheugenblokken niet meer nodig zijn. Daardoor kan het bij SSD's lastiger of onmogelijk worden om verwijderde bestanden later alsnog terug te halen.

Mijn computer start niet meer op: zijn mijn bestanden dan weg?

Nee. Dat de computer niet meer opstart betekent niet automatisch dat alle bestanden verloren zijn.

Windows kan bijvoorbeeld beschadigd zijn terwijl de opslag zelf nog toegankelijk is. Andersom kan juist een defecte HDD of SSD ervoor zorgen dat het besturingssysteem niet meer kan worden geladen.

Daarom is het belangrijk eerst vast te stellen waarom de computer niet meer opstart. Wanneer de opslag nog toegankelijk is, kunnen persoonlijke bestanden soms worden veiliggesteld voordat verdere reparaties worden uitgevoerd.

GreenBytes kan hiervoor de computer of laptop onderzoeken en repareren. Wanneer blijkt dat de HDD of SSD zelf het probleem vormt, kan vervolgens worden bekeken welke mogelijkheden er zijn om de gegevens terug te halen.

Wat is het verschil tussen een logisch en fysiek defect?

Voor het herstellen van bestanden is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een logisch probleem en een fysiek of elektronisch defect.

Bij een logisch probleem kan het opslagmedium technisch gezien nog functioneren, maar is er bijvoorbeeld iets mis met de manier waarop de gegevens toegankelijk zijn. Denk aan een beschadigd bestandssysteem, een verdwenen partitie of bestanden die per ongeluk zijn verwijderd.

In sommige van deze situaties kunnen gegevens met gespecialiseerde software worden teruggehaald.

Bij een fysiek defect is er daadwerkelijk iets met de hardware aan de hand. Bij een traditionele HDD kan bijvoorbeeld een mechanisch onderdeel beschadigd zijn. Een harde schijf kan ook beschadigd raken door een val of stoot.

Bij een SSD gaat het eerder om elektronische onderdelen, het flashgeheugen of bijvoorbeeld de controller. Omdat een SSD geen bewegende onderdelen heeft, ziet een fysiek defect er daar anders uit.

Vooral wanneer belangrijke gegevens op het spel staan, is het verstandig om eerst vast te stellen welk type probleem aanwezig is voordat er herstelpogingen worden uitgevoerd.

Harde schijf maakt een tikkend of klikkend geluid

Dit probleem is specifiek relevant voor traditionele harde schijven. Een HDD bevat bewegende onderdelen. Een tikkend, klikkend, schurend of ander ongebruikelijk mechanisch geluid kan daarom wijzen op een fysiek defect.

Blijf in zo'n situatie niet proberen de harde schijf steeds opnieuw op te starten. Ook het uitvoeren van langdurige scans met recoverysoftware is dan niet verstandig.

Software kan nuttig zijn bij bepaalde logische problemen, maar kan een mechanisch defect niet repareren. Een uitgebreide scan zorgt er juist voor dat de harde schijf langere tijd actief moet blijven.

Kun je zelf bestanden terughalen van een kapotte harde schijf of SSD?

Dat hangt volledig af van de oorzaak. Wanneer het opslagmedium normaal functioneert en je bijvoorbeeld per ongeluk bestanden hebt verwijderd, kan herstelsoftware in sommige situaties uitkomst bieden. Ook bij bepaalde logische problemen kan data recovery-software worden gebruikt.

Maar hier zit een belangrijk verschil tussen "een bestand per ongeluk verwijderd" en "mijn SSD of harde schijf lijkt kapot".

Gaat het om een opslagmedium dat regelmatig uitvalt, extreem langzaam reageert, niet meer wordt herkend of andere tekenen van een defect vertoont? Dan is zelf experimenteren riskanter. Je weet op dat moment immers nog niet wat de oorzaak is.

Door verschillende herstelprogramma's te installeren, uitgebreide scans uit te voeren en de computer telkens opnieuw op te starten, kun je een instabiel opslagmedium onnodig belasten.

Zijn de bestanden belangrijk of onvervangbaar? Dan is het verstandiger om eerst een diagnose te laten uitvoeren.

Wat moet je vooral niet doen?

Online zijn talloze methodes te vinden waarmee je zogenaamd een kapotte harde schijf of SSD zelf kunt herstellen. Zeker wanneer er belangrijke gegevens op staan, is voorzichtigheid verstandig.

Vermijd bijvoorbeeld het volgende:

Ook bekende internettrucs zoals een harde schijf in de vriezer leggen zijn geen betrouwbare herstelmethode en kunnen extra problemen veroorzaken. Hoe belangrijker de gegevens zijn, hoe minder verstandig het is om zonder diagnose verschillende herstelmethodes uit te proberen.

Kun je een kapotte harde schijf of SSD repareren?

Hierbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen het opslagmedium repareren en de bestanden herstellen.

Bij data recovery is het belangrijkste doel meestal om de gegevens veilig terug te halen. Het is niet noodzakelijk de bedoeling om de defecte HDD of SSD daarna weer jarenlang als betrouwbare opslag te gebruiken.

Wanneer gegevens succesvol zijn hersteld, worden deze daarom bij voorkeur op een ander, betrouwbaar opslagmedium geplaatst. De defecte opslag kan vervolgens worden vervangen.

Is de HDD of SSD onderdeel van een computer die verder nog prima functioneert? Dan hoeft dus niet meteen de hele computer vervangen te worden. GreenBytes kan naast data recovery ook de computer repareren en indien nodig de defecte opslag vervangen.

Hoe werkt data recovery bij GreenBytes?

Kun je zelf niet meer bij je bestanden? Dan kan GreenBytes onderzoeken wat er met de HDD, SSD of het andere opslagmedium aan de hand is.

Je brengt je harde schijf, SSD, laptop of computer naar GreenBytes in Winkelcentrum Goverwelle in Gouda. Eerst wordt onderzocht wat het probleem is. Vervolgens ontvang je een prijsopgave en een indicatie van de hoeveelheid gegevens die naar verwachting kan worden hersteld.

Na akkoord kan het herstel worden uitgevoerd. Bij complexere situaties werkt GreenBytes samen met een gespecialiseerd laboratorium. Data recovery is daardoor niet alleen bedoeld voor traditionele harde schijven. GreenBytes kan onder andere helpen met:

• HDD data recovery;
• SSD data recovery;
• verwijderde bestanden terughalen;
• laptops en desktopcomputers;
• USB-sticks;
• SD- en geheugenkaarten;
• MacBooks;
• zakelijke data recovery.

Meer informatie over de werkwijze vind je op onze pagina over data recovery en bestanden terughalen.

Hoe groot is de kans dat je bestanden nog teruggehaald kunnen worden?

Daar is vooraf geen betrouwbaar percentage aan te koppelen. De kans op herstel hangt onder andere af van het type opslagmedium, de oorzaak van het probleem, de ernst van eventuele fysieke of elektronische schade en wat er na het ontstaan van het probleem nog met de opslag is gebeurd.

Bij een HDD met fysieke schade spelen bijvoorbeeld andere factoren een rol dan bij een SSD waarvan de controller niet meer goed functioneert. Bij verwijderde bestanden is bovendien belangrijk of de oorspronkelijke gegevens inmiddels zijn overschreven of door processen zoals TRIM niet meer beschikbaar zijn.

Daarom kan pas na onderzoek een betere inschatting worden gemaakt.

Data recovery biedt ook nooit de garantie dat alle bestanden terugkomen. Soms kan vrijwel alles worden hersteld, soms slechts een gedeelte en in andere gevallen kan herstel helaas onmogelijk blijken.

Wat kost data recovery van een HDD of SSD?

De kosten hangen sterk af van het probleem. Een situatie waarbij bestanden door een logisch probleem niet meer toegankelijk zijn, kan veel eenvoudiger zijn dan een HDD of SSD met een fysiek of elektronisch defect waarvoor specialistisch herstel nodig is.

Eenvoudige data recovery begint meestal vanaf €70. Na de diagnose ontvang je een prijsopgave en een indicatie van hoeveel gegevens naar verwachting kunnen worden hersteld.

Je kunt vervolgens bepalen of herstel voor jouw situatie de moeite waard is.

Voorkom dat je bestanden definitief kwijtraakt

Een SSD is snel en betrouwbaar, maar geen enkel opslagmedium gaat gegarandeerd eeuwig mee. Hetzelfde geldt voor een traditionele harde schijf. Een technisch defect is bovendien niet de enige manier waarop gegevens verloren kunnen gaan. Denk ook aan malware, diefstal, brand, waterschade of het per ongeluk verwijderen van bestanden.

Bewaar belangrijke bestanden daarom niet uitsluitend op de HDD of SSD in je computer.

Een goede back-upstrategie zorgt ervoor dat er altijd minimaal één andere kopie van belangrijke gegevens bestaat. Voor echt belangrijke bestanden is het verstandig om meerdere kopieën te bewaren en niet alle opslag op dezelfde fysieke locatie te hebben. Een combinatie van een afzonderlijke lokale back-up en betrouwbare cloudopslag kan bijvoorbeeld veel risico's afvangen.

Heb je hulp nodig met het instellen van back-ups? GreenBytes biedt ook computerhulp aan huis in Gouda en omgeving, waarbij geholpen kan worden met het maken en instellen van back-ups.

Extra: externe harde schijf wordt niet herkend

Tot slot kan het natuurlijk ook gebeuren dat niet de interne opslag van je computer, maar een externe harde schijf niet meer wordt herkend.

Dat betekent niet direct dat de harde schijf zelf kapot is. Het probleem kan bijvoorbeeld ook bij de USB-aansluiting, kabel of externe behuizing liggen.

Je kunt daarom voorzichtig een paar eenvoudige dingen controleren:

1. Probeer een andere USB-poort.
2. Gebruik, wanneer mogelijk, een andere geschikte USB-kabel.
3. Sluit de externe harde schijf eventueel op een andere computer aan.
4. Controleer of Windows de schijf wel detecteert, ook wanneer deze niet in de Verkenner verschijnt.

Wees voorzichtig wanneer Windows voorstelt om een onbekende of onleesbare schijf te initialiseren of formatteren. Doe dit niet wanneer er bestanden op staan die je nog wilt terughalen.

Maakt de externe harde schijf een tikkend of ander ongebruikelijk geluid? Stop dan met testen. In dat geval kan sprake zijn van een fysiek defect en is verder gebruik niet verstandig.

Hetzelfde geldt voor een externe SSD die niet meer wordt herkend. Omdat een SSD geen bewegende onderdelen heeft, zal deze niet gaan tikken, maar ook een externe SSD kan door een elektronisch of logisch probleem ontoegankelijk worden.

Veelgestelde vragen over een kapotte HDD of SSD

Kan een SSD ineens kapotgaan?

Ja. Een SSD heeft geen bewegende onderdelen, maar bevat wel flashgeheugen, een controller en andere elektronica die defect kunnen raken. Een SSD kan daardoor bijvoorbeeld niet meer worden herkend of ervoor zorgen dat een computer niet meer correct opstart.

Kun je bestanden terughalen van een kapotte SSD?

Dat kan in sommige gevallen. De herstelmogelijkheden hangen af van het type SSD en de oorzaak van het probleem. Een logisch probleem vraagt om een andere aanpak dan een defect aan de elektronica of het flashgeheugen.

Kun je verwijderde bestanden terughalen van een SSD?

Soms, maar bij SSD's kan dit lastiger zijn dan bij traditionele harde schijven. Onder andere de TRIM-functie kan ervoor zorgen dat verwijderde gegevens niet meer beschikbaar zijn voor herstel. Stop daarom zo snel mogelijk met het gebruik van de SSD wanneer belangrijke bestanden per ongeluk zijn verwijderd.

Wat moet ik doen als mijn harde schijf een tikkend geluid maakt?

Gebruik de harde schijf zo weinig mogelijk en voer geen uitgebreide recovery-scans uit. Een tikkend of klikkend geluid kan wijzen op een mechanisch probleem. Wanneer de gegevens belangrijk zijn, kun je de schijf het beste laten onderzoeken.

Mijn computer start niet meer op. Betekent dit dat mijn SSD kapot is?

Niet noodzakelijk. Ook Windows of andere hardware kan ervoor zorgen dat een computer niet meer opstart. Door een diagnose uit te voeren kan worden vastgesteld of het probleem daadwerkelijk bij de SSD of harde schijf ligt.

Kan GreenBytes data van zowel een HDD als SSD herstellen?

Ja. GreenBytes biedt data recovery voor zowel traditionele harde schijven als SSD's en verschillende andere opslagmedia. Welke herstelmethode mogelijk is, hangt af van het opslagmedium en het defect.